Politics

De dienstweigeraars van de Indonesië-oorlog verdienen eerherstel

Direct na publicatie van de wetenschappelijke onderzoeken naar de onafhankelijkheidsoorlog in Indonesië bood premier Rutte excuses aan voor het ‘stelselmatig en wijdverbreide extreem geweld’ in de dekolonisatieperiode door het Nederlandse leger. De excuses werden niet alleen gemaakt aan de bevolking van Indonesië maar ook aan groepen in Nederland die ‘tot de dag van vandaag’ met de gevolgen van de koloniale oorlog hebben moeten leven. Rutte noemde daarbij in het bijzonder de veteranen ‘die zich destijds als goed militair hebben gedragen’.

Een groep die hij niet noemde waren de dienstweigeraars in die tijd, die soms jarenlang de gevangenis ingingen vanwege hun bezwaren om tegen de Indonesiërs te vechten. Destijds werden ze vaak lafaards of deserteurs genoemd, hoewel hun bezwaren doorgaans principieel van aard waren. De een weigerde op de boot te stappen om pacifistische redenen, de ander vanwege religieuze of politieke bezwaren. Onder hen zaten relatief veel communisten.

Het ging om circa 4000 dienstweigeraars, hoewel soms ook het aantal van 6000 wordt genoemd, van wie ongeveer de helft twee tot vijf jaar gevangenisstraf kreeg. Een beroep op de toenmalige Dienstweigeringswet hielp vaak niet. Ook na het uitzitten van hun straf hebben ze er in hun maatschappelijke carrière nog vaak last van ondervonden.

Nu gaan er stemmen op voor eerherstel voor deze groep mensen, of zelfs voor het maken van excuses, onder andere D66 pleit er voor. Eerdere pogingen om dat voor elkaar te krijgen liepen vast, tot aan het hoogste rechtsorgaan, de Hoge Raad, aan toe. Toch valt er veel voor te zeggen. Juist omdat de dienstweigeraars toen al deelname aan een oorlog principieel weigerden waarvoor koning Willem-Alexander twee jaar geleden en premier Rutte vorige maand excuses aanboden aan de Indonesische bevolking.

De krijgsmacht niet het individu was verantwoordelijk

Onbegrijpelijk in dit perspectief is hoe Indië-veteranen, die decennialang alle waarheidsvinding frustreerden, zich blijven verzetten tegen de glasheldere onderzoeksconclusie dat het Nederlands leger in Indonesië systematisch excessief geweld gebruikte.

Hun klachten zijn onterecht. De onderzoekers schetsen op overtuigende wijze de context van alle geweld en benadrukken dat de krijgsmacht als instituut daarvoor verantwoordelijk was – niet de individuele soldaat. Ze breken zelfs een lans voor hen: de soldaten werden door politiek en leiding op een onmogelijke missie gestuurd. Zo’n conclusie maakt de diepe wens van de oudstrijders voor een koninklijk excuus, na dat van Rutte, wel invoelbaar. Ditzelfde begrip moeten we hebben voor de dienstweigeraars die vanwege hun principes achter slot en grendel belandden. Het zou het kabinet sieren als ook naar deze mensen en hun nabestaanden een gebaar wordt gemaakt.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published.