Politics

Een tijdelijke dictatuur om de klimaatcrisis op te lossen? Ik heb dan liever Rob Jetten

Hoeveel democratie kan het klimaat verdragen? Naarmate de aarde sneller opwarmt en de natuur verder achteruitkachelt, neemt het geduld met het verschijnsel volksvertegenwoordiging af. Als het gaat om het overleven van de planeet kunnen we ons geen democratische sufkokerij veroorloven, is de gedachte in groene kringen, en onlogisch is die niet. Wel een beetje beangstigend.

Ik las al eens een pleidooi voor een klimaatcommissaris, die zo ongeveer zou opereren als Rijkswaterstaat, dat wil zeggen ‘zonder dat de politiek zich er nog mee bemoeit’. Dat was drie jaar geleden, uit de mond van oud-hoogleraar Milieu en Beleid Pieter Leroy. En gisteren stuitte ik in HP/De Tijd op een dubbelinterview met twee andere hoogleraren, Jan Rotmans en Marcel Levi, die nog verder gingen. Zij zien wel wat in een tijdelijke dictatuur, al vertellen ze er niet bij wie die moet instellen en hoe we er op het juiste moment weer vanaf komen.

Rotmans, hoogleraar duurzaamheid en transities aan de Erasmus Universiteit, trapt nog een beetje besmuikt af, door te vertellen dat hij ‘heel wat boze mensen achter zich aan kreeg’ toen hij eerder de suggestie deed voor een verlichte dictatuur op het gebied van verduurzaming. Maar Levi, hoogleraar geneeskunde en voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, pikt het idee graag op. “Voor een jaar zou een dictatuur geen gek idee zijn. Zodat er even wat beslissingen kunnen worden genomen. Maar niet langer dan een jaar en nooit meer dan één keer.” Waarop Rotmans ook weer enthousiast wordt: “Ik pleit zelfs voor een wat langere periode. Niet te lang, maar misschien vier jaar.”

Ter illustratie wijst Rotmans op Shanghai, waar hij struikelde over de elektrische fietsen en auto’s, ‘top-down gepusht vanuit de overheid’. “Dat werkt dus wel, Ik erger me in Nederland geweldig aan altijd weer die compromissen. Er is hier overal wel een stuurgroep, klankbordgroep of regiegroep voor. En dat zijn allemaal remmende instituties.” Grappig, ik hoorde in Shanghai ooit precies hetzelfde van daar werkzame Nederlandse ondernemers. In China werden gewoon besluiten genomen, havens aangelegd, wegen gebouwd, fabrieken neergezet – heel anders dan in Nederland met zijn eindeloze inspraakprocedures en milieubezwaren. Ik weet niet of deze ondernemers nog steeds in Shanghai zitten, maar zo ja, dan zullen de rücksichtslose lockdowns hen wellicht genezen hebben van hun adoratie voor de Chinese besluitvaardigheid. De overheid is daar een wals – handig als die een weg voor je maakt, wreed als jouw huis of bedrijf daarvoor moet wijken. Beschouw dit rustig als een metafoor.

Nee, ik zie niet veel in een dictatuur, hoe verlicht of tijdelijk ook. Ik heb dan liever Rob Jetten. De minister van klimaat scherpt niet alleen de doelen aan, hij neemt ook de regie over het beleid over en wil dat zijn collega’s van landbouw, verkeer en wonen elk kwartaal hun vorderingen laten zien. Ik denk niet dat ze op Chinese wijze zullen worden bestraft als ze tekortschieten, maar het is goed dat de verantwoordelijkheid duidelijker komt te liggen bij politiek aanspreekbare functionarissen, in plaats van klimaattafels, adviesraden, commissarissen, milde despoten, grote roergangers of daadkrachtige hoogleraren.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Lees ook:

Oorlog in Oekraïne versnelt energietransitie. ‘Het klinkt vervelend, maar de oorlog helpt ons ook’

De oorlog in Oekraïne heeft het denken over klimaat en de energietransitie ingrijpend veranderd én in een stroomversnelling gebracht. ‘We zijn wakker geschud’, zegt Rob Jetten, de eerste klimaatminister van Nederland.

Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published.