Politics

‘Het is erop of eronder voor zomerbloeiers’

„De lente is voorbij, de zomer begint en dit is voor de natuur altijd een spannende tijd”, zegt Hans de Kroon, hoogleraar plantenecologie aan de Radboud Universiteit. Net als veel tuinbezitters en deelnemers aan De Wilde Tuin, een project van NRC en Tilburg Universiteit, maakt De Kroon zich zorgen over het uitblijven van de regen de afgelopen tijd, met maart als droogste maand sinds het KNMI metingen verricht. „Het is een nieuw verschijnsel dat er in mei al planten verwelken en verdrogen. De groei is eruit en er gaat zelfs stilstand optreden.”

De cruciale tuinvraag van nu is die naar zaadvorming en vruchtafzetting. Hebben de planten wel voldoende zaad kunnen laten rijpen? En is dat afgevallen, zodat het weer nieuw materiaal vormt voor een volgende generatie? Veel tuinen en gemeentebermen staan er nu prachtig bij, ziet De Kroon, maar hij raadt tuinliefhebbers én de gemeenten aan niet te vroeg te gaan maaien, want „veel bloemen zijn nog in ontwikkeling.” Hij zou de wilde tuinier willen adviseren het proces van de bevruchting van de bloemen goed te bestuderen en in het ideale geval door te geven op Waarneming.nl of Obsidentify: wordt de bloem bestoven door de wilde bij, honingbij of zweefvlieg?


Lees ook: Dit groeit, zoemt en kruipt er in de Wilde Tuin

Braam en brandnetel

Dit seizoen kenmerkt zich door grote concurrentie tussen planten, zeker de combinatie van regen en hoge temperatuur zon geeft de planten een impuls. Voor veel planten is het erop of eronder, zeker als het gaat om een plaats in het licht. Stikstofminnende soorten als braam, brandnetel, pitrus en kleefkruid zijn in tuinen met een rijke bodem beslist de overwinnaars: ze dreigen alles te overwoekeren.

In deze tijd is het vaak nog prille groen slachtoffer van bladluis en witte vlieg, De Kroon heeft het kunnen vaststellen in zijn eigen tuin: „De diertjes zijn daar massaal op afgekomen.” Het is een goede raad, aldus De Kroon, eens goed te kijken onder grotere planten en te zien wat daar aan kleine, vaak meer kwetsbare soorten groeit.

Nu de junimaand aanbreekt, kijken mensen uit naar zomerbloeiers. Zeldzame soorten waarvan deelnemers aan De Wilde Tuin melding maakten zijn donkere ooievaarsbek en lange ereprijs. De laatste, die behoort tot de weegbreefamilie, is goed herkenbaar aan de hemelsblauwe, pluimvormige bloemen. Feitelijk bloeit deze ereprijs pas in juli en augustus, maar op 29 mei werd hij al gefotografeerd, een bloei van ruim een maand te vroeg. Dit past in het huidige klimaatbeeld: zomers zetten steeds vroeger in.

Wilde tuinier Ralph Stuyver heeft een vierkant stuk wild afgezet op zijn daktuin van 100 vierkante meter aan de Overtoom in Amsterdam. Hij is ook de initiator van het Amsterdamse Bureau Binnentuinen (2016) en Open Tuinen West. „In Amsterdam-West is een beweging ontstaan van actieve bewoners die hun omgeving vergroenen in het kader van tegels eruit en groen erin”, aldus Stuyver. „In mijn tuin heb ik opeens veel leverkruid waargenomen en dan vraag je je altijd af: waar komt dat vandaan?”

Met zijn bureau heeft hij in vijf stadsdelen meer dan tweehonderd tuinen biodivers en klimaatbestendig gemaakt. Ook hij ziet grote droogte en heftige regens zodat alles onderloopt, als een probleem. Hij heeft daarop een belangrijk advies voor tuinen met hoog grondwater: vul de tuinen aan met zoveel mogelijk gezonde tuinaarde. Dat werkt als een spons, want aarde houdt water vast. En dan kunnen tuinplantjes langer drinken en zakt regenwater langzamer weg in de bodem.

Slapen naast de tuin

Nu het zomer wordt, kan de Wilde Tuin ook in de avond en ’s nachts langer worden bekeken. „Leg eens een matras neer naast dat wilde vierkant en breng er de nacht door, slaap onder de sterrenhemel”, oppert Koen Arts. Arts onderzoekt aan de Wageningen Universiteit de band tussen mens en natuur en is auteur van het boek Wild jaar: 365 nachten buiten (2021) over natuurervaring in Nederland. Arts is zojuist met zijn studenten teruggekeerd van veldwerk, en dat betekent: slapen in de natuur, kampvuur maken, hout klieven. Arts: „Nu we de zomer in gaan met de langste dag is het makkelijker om met De Wilde Tuin een diepere verbinding te maken, dus niet als buitenstaander of observator maar als onderdeel van de natuur zelf. Ga er bijvoorbeeld eens staan bij een plensbui en zie hoe bloemstengels buigen door de regen, zie hoe het water wegstroomt en wat de regen doet met een tuin.”

Arts ziet de verwilderde of herverwilderde tuinen als een metafoor die de traditionele scheiding tussen mens en natuur wegneemt: „We gaan altijd uit van de dichotomie tussen mens en natuur, maar ik wil juist bepleiten dat mens en natuur een eenheid zijn, dat we veel dieper dan we vaak denken met de natuur zijn verbonden. We zetten al gauw onze wetenschappelijke, observerende lenzen tussen ons en de natuur, maar het is juist de ervaringskant die zo belangrijk is. En als we die eenmaal hebben ontdekt, de ervaring van een stukje eigen wildernis, dan gaan we ons ook meer inzetten voor het behoud en bescherming van Planeet Aarde.” Arts spoort mensen aan ervaringen ook online te delen, onder de hashtag #dewildetuin.



Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published.