Politics

Kabinet-Rutte IV probeert links én rechts te vriend te houden

In de Voorjaarsnota, met de plannen en het geld voor dit jaar, probeert het kabinet-Rutte IV links én rechts te vriend te houden. Al lijkt dat nog niet helemaal gelukt.

Er gaat fors meer geld naar defensie. Het minimumloon gaat al volgend jaar omhoog, en niet pas in 2024 zoals eerder was afgesproken, en de AOW stijgt mee. Tegelijkertijd gaat juist wat minder geld naar de miljardenfondsen voor het klimaat, de stikstofaanpak en economische innovatie. Bedrijven en mensen met vermogen gaan meer belasting betalen.

Onderhandelingen

Het is de uitkomst van lange onderhandelingen in de coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie, en misschien ook wel van de ronde die premier Mark Rutte (VVD) en minister van Financiën Sigrid Kaag (D66) onlangs maakten langs oppositiepartijen in de Tweede Kamer – om wensen te horen én steun te zoeken voor de plannen in de Eerste Kamer, waar Rutte IV geen meerderheid heeft.

Het kabinet schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat zich nu „een unieke combinatie van uitersten” voordoet. De Nederlandse economie herstelt best goed van de coronacrisis en de werkloosheid is laag. Maar de oorlog in Oekraïne kost geld, de prijzen van eten, materialen en energie stijgen, en het vertrouwen van consumenten is historisch laag.

Deze Voorjaarsnota is ook uniek, omdat er voor het eerst een ‘doorkijk’ naar de begroting voor de komende jaren bijzit. De Tweede Kamer weet zo al in het voorjaar, en niet pas met Prinsjesdag, wat de financiële plannen van het kabinet voor de lange termijn zijn. Zo is er meer tijd om erover te debatteren, al kan de Kamer pas in september stemmen over wijzigingen voor de komende jaren.


Lees het artikel Rutte en Kaag zoeken de achterkamertjes op

Niet zo uniek is dat deze plannen vooraf al deels waren uitgelekt; een vaste traditie rond Prinsjesdag.

Defensie

Het extra geld voor defensie loopt op tot 2,2 miljard euro per jaar vanaf 2025. Daarmee gaat Nederland eindelijk voldoen aan de NAVO-afspraak voor defensie-uitgaven (2 procent van het bbp). De verhoging van het minimumloon kost alleen volgend jaar al bijna 1,5 miljard euro. De AOW-verhoging kost dat jaar 1,1 miljard euro, oplopend tot ruim 2,3 miljard.

Verder moet het kabinet tienduizenden spaarders die onterecht te veel belasting hebben betaald in box3 gaan vergoeden, wat 3,6 miljard euro kost. Een ‘meevaller’ is nog de uitspraak van de Hoge Raad van vrijdag dat het kabinet alleen de spaarders hoeft te compenseren die tijdig bezwaar hebben gemaakt – en niet álle gedupeerde spaarders.

Om alle uitgaven en tegenvallers te dekken, laat het kabinet dit jaar het begrotingstekort oplopen tot 3,4 procent van het bbp – eigenlijk is 3 procent het maximum binnen de Economische en Monetaire Unie.

Verder wordt verspreid over een aantal jaren bijvoorbeeld 2,2 miljard euro bezuinigd op de fondsen voor economische groei, het klimaat en de stikstofaanpak. „Snijden” wilde minister Kaag het vrijdag niet noemen, wel „een herprioritering”. Collega-minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof, VVD) zei ook vergoelijkend dat het kabinet „nog slimmer en nog efficiënter” zal werken om stikstof terug te dringen.

De overdrachtsbelasting op de koop van een woning of grond wordt verder verhoogd van 9 naar 10,1 procent; niet voor huiseigenaren die de woning zelf bewonen, maar wel voor bijvoorbeeld beleggers.

En bedrijven en mensen met vermogen gaan dus meer belasting betalen. Zo wordt bijvoorbeeld de verhoging van de belastingvrije som in box 3 teruggedraaid, wat jaarlijks 0,3 miljard euro oplevert. In aanloop naar Prinsjesdag wil het kabinet breder gaan kijken naar de belasting op enerzijds arbeid en anderzijds vermogen, om de vermogensongelijkheid in Nederland kleiner te maken.

Er is weinig tot niks met onze input gedaan

Joost Eerdmans, fractievoorzitter JA21

Eerste reacties vanuit de oppositie zijn kritisch. De PvdA, die samen met GroenLinks de coalitie in de Eerste Kamer aan een meerderheid kan helpen, noemt de keuzes die Rutte IV maakt „mager”. Dat het minimumloon én de AOW omhoog gaan, vindt de PvdA „goed”, maar door de hoge inflatie hebben mensen er volgens die partij maar weinig aan.

„Wat een blamage. Wat een bedrog”, twittert PVV-leider Geert Wilders. Hij noemt de AOW-verhoging een „sigaar uit eigen doos”, omdat de verhoging van de ouderenkorting op inkomstenbelasting wordt teruggedraaid –- wat vooral ouderen met een middeninkomen zal raken.

Gehonoreerd

Oppositiepartijen kijken ook verschillend terug op het rondje dat Rutte en Kaag hebben gemaakt. Veel partijen wilden dat de AOW moest meestijgen met het minimumloon, maar Eerste Kamerlid Martin van Rooijen van 50Plus eist handig het succes op: „Blij dat het kabinet heeft geluisterd naar 50Plus”, twittert hij.

Tweede Kamerlid Joost Eerdmans van JA21, dat de coalitie ook aan een meerderheid kan helpen, reageert teleurgesteld. „Rutte gaat over links”, appt hij. JA21 is blij met het geld voor de AOW en defensie, maar kritisch over het oplopende overheidstekort en vindt dat de fondsen voor klimaat en stikstof eigenlijk ongemoeid worden gelaten. „Er is weinig tot niks met onze input gedaan.”

In zijn wekelijkse persconferentie wilde premier Rutte vrijdag nog niet zeggen van wie hij steun verwacht. „Er leiden méér wegen naar een meerderheid in de Eerste Kamer.”

Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published.